Wyjątkowa lekcja o dezinformacji w Pułtusku!

Podczas spotkania młodzież mogła nie tylko usłyszeć, dlaczego dezinformacja jest dziś jednym z kluczowych wyzwań cyfrowego świata, ale przede wszystkim zobaczyć, jak działa ona w praktyce: jak wpływa na emocje, decyzje i sposób postrzegania rzeczywistości. 

Nauka przez działanie 

Warsztaty w Pułtusku poświęcone były dezinformacji rozumianej nie jako abstrakcyjne zagrożenie, lecz jako realne zjawisko, z którym młodzi ludzie stykają się każdego dnia w mediach społecznościowych, komunikatorach i serwisach wideo. Ich celem było pokazanie, jak fałszywe lub zmanipulowane treści wpływają na emocje, decyzje i sposób postrzegania rzeczywistości – oraz jak można je rozpoznawać i zatrzymywać, zanim pójdą dalej. 

– Nie jesteśmy dziś tutaj po to, żeby opowiadać wam, co w internecie już zobaczyliście i co może być w nim złe. Jesteśmy tu po to, żeby porozmawiać o tym, jak działa nowoczesny internet, jak informacje wpływają na to, co myślicie, i jak przekonania, które się w was kształtują, mogą przełożyć się na wasze decyzje w przyszłości – mówił wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. 

Już po pierwszych minutach było jasne, że to nie będzie spotkanie, na którym młodzież siedzi cicho i słucha. Uczniowie szybko przejęli inicjatywę – zadawali pytania, komentowali i wchodzili w dyskusję z ekspertami NASK. Atmosfera była swobodna, a ciekawość wyraźnie brała górę nad stresem. 

Warsztaty od początku opierały się na pracy na realnych przykładach. Jednym z pierwszych zadań było rozróżnianie treści generowanych przez sztuczną inteligencję od materiałów autentycznych. Zdjęcia, krótkie nagrania i komunikaty błyskawicznie uruchomiły emocje i rozmowę – uczniowie próbowali wskazać, co jest prawdziwe, a co zostało wygenerowane lub zmanipulowane. Pojawiały się szybkie odpowiedzi, kontrargumenty i dopytywanie o szczegóły: jak to sprawdzić, na co zwrócić uwagę, gdzie najłatwiej dać się oszukać. 

Duże poruszenie wywołał temat plotek i historii „z drugiej ręki” – informacji, które wydają się wiarygodne tylko dlatego, że „ktoś zna kogoś, kto wie”. Uczniowie sami podawali przykłady takich sytuacji ze swojej codzienności i wspólnie analizowali, jak łatwo emocje, sensacja albo strach mogą zastąpić fakty. To właśnie ten wątek szczególnie rozgrzał dyskusję i uruchomił lawinę pytań. 

Eksperci NASK oddawali głos młodzieży, moderując rozmowę i porządkując wnioski. Nie było oceniania odpowiedzi – było natomiast ich wspólne szukanie. Dlaczego dezinformacja jest skuteczna? Jaką rolę odgrywają algorytmy, powtarzalność treści i zmęczenie informacyjne? Dlaczego informacje z którymi stykamy się wielokrotnie, zaczynają wydawać się prawdziwe? 

W trakcie warsztatów uczniowie byli bardzo aktywni – nie tylko odpowiadali na pytania, ale też sami je zadawali, kwestionowali przykłady i testowali własne intuicje. Rolą ekspertów NASK było wyposażenie ich w konkretne narzędzia, pokazanie jak sprawdzać źródła, analizować obraz i nagranie oraz kiedy warto się zatrzymać i nie przekazywać dalej treści budzących wątpliwości. 

– Dezinformacja działa na każdą i każdego z nas, choć czasem nie zdajemy sobie z tego sprawy. Dlatego rozpoznawanie fałszywych treści i krytyczne myślenie są najskuteczniejszą bronią przeciwko manipulacji. Uczniowie mieli dziś okazję rozwinąć swoje umiejętności w tym zakresie przez ćwiczenia i rozmowy. Świetnie było patrzeć, jak rozwiązują zadania i zdobywają nową wiedzę – mówił Kamil Oleszkiewicz, ekspert ds. przeciwdziałania dezinformacji w NASK. 

Zajęcia zakończył konkurs poświęcony cyberbezpieczeństwu, który tylko podkręcił energię w sali. Pytania padały szybko, odpowiedzi jeszcze szybciej, a rywalizacja toczyła się na wyraźnym luzie. Najlepsi uczestnicy otrzymali nagrody, a na koniec padło pytanie, które najlepiej oddało reakcję uczniów na całe spotkanie: czy i kiedy NASK przyjedzie do Pułtuska na drugą część warsztatów? 

Edukacja, która zostaje na dłużej 

Spotkanie w murach 580-letniego Liceum Ogólnokształcącego im. Piotra Skargi w Pułtusku było czymś więcej niż jednorazową lekcją o zagrożeniach w sieci. To była rozmowa o wyborach, odpowiedzialności i przyszłości – także tej cyfrowej. W świecie, w którym informacje rozchodzą się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej, umiejętność krytycznego myślenia i świadomego korzystania z technologii staje się realnym kapitałem na całe życie. 

– Każda wasza droga jest dziś otwartym zeszytem. Zapiszecie go sami. Zapisujcie go tak, żebyście byli szczęśliwi, żebyście spełniali swoje marzenia i nie bali się popełniać błędów – bo błędy się naprawia – podkreślał Krzysztof Gawkowski. 

Dla młodych ludzi, którzy dopiero zaczynają podejmować własne decyzje i budować swoją przyszłość, takie spotkania są przestrzenią do rozmowy o odpowiedzialności, odwadze i samodzielnym myśleniu – również w cyfrowym świecie. 

– Pasja równa się przyszłość. Jeżeli je połączycie, możecie przeżyć naprawdę dobre, spełnione życie – dodał wicepremier. 

Bo cyfrowy świat zmienia się szybko, ale jedno pozostaje niezmienne: świadome decyzje zawsze zaczynają się od krytycznego myślenia.